ಲೋಕಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ: ಹೈಸೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಭಾಷಣ ತಿರುಮಲೇಶ್ ಅನುವಾದ


ವಿಜ್ಞಾನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರ ನಡುವಣ ಸೇತುವಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗಾಗ ಹೇಳುವುದಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದುದು, ಹಾಗೂ ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಯಾವ ವಿಷಯಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಜನರೂ ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ ಮತ್ತು ಯಾವುದರ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಭಾಷೆಗಳ, ಜನಾಂಗಗಳ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಗಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಮನಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಲ್ಲರೋ ಅಂಥ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಪದೇ ಪದೇ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿ, ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ನಾವೇ ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ವಿಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದುದು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗಗಳ ವಿಚಾರಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ಎಂಬ, ನಮ್ಮ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿನ್ನೂ ಮೊಳಗುತ್ತಿರುವ, ವಿರುದ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೂ ನಾವು ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು. ವಿಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮದೇ ಜನರಿಗೋಸ್ಕರ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ದುಡಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮದೇ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು: ವಿಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳದ್ದೂ ತಳಪಾಯವಾಗಿದೆ, ಆದ ಕಾರಣ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಗತಿಯದೂ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಯದೂ ತಳಪಾಯ. ಎಲ್ಲಾ ಶುದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ (Weltanschauung) ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಎಂದು ಕೂಡಾ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನೇ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಅಡಿಗಲ್ಲುಗಳು ಎಂದು ನಮ್ಮದೇ ಜನರ ನಡುವೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ದೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವಾದಗಳ ತೌಲನಿಕ ಗುಣಗಳೇನು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನು ಚರ್ಚಿಸಬಯಸುವೆ.
-I-
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಗಳಿಸಲು ಮೊದಲಾಗಿ ನಾವು ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಡೆ ಕರೆತರಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವು ಹೇಗೆ ಅವನ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನದೇ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿರುವುದಾದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಅಣು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದರೆ, ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ನನ್ನದೇ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೆನೆಪಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡರೆ, ನೀವು ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯಬಾರದು.
೧೯೨೦ರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮ್ಯೂನಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಲೆಂದು ಶಾಲೆ ತೊರೆದಾಗ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಇಂದು ಅದು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೇ ಇತ್ತು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸೋಲು ಆ ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಆದರ್ಶಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆಳವಾದೊಂದು ಸಂದೇಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು. ಈಗ ಅವು ಟೊಳ್ಳಾಗಿ ತೋರಿದುವು ಮತ್ತು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೌಲಿಕವಾದುದು ಯಾವುದು, ಮೌಲಿಕವಲ್ಲದೆ ಇರುವುದು ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದೆವು; ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇತರ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಜತೆ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಪುನರಪಿ ಕಂಡುಕೊಂಡೆವು. ಕೆಲವೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ನಾನು ಅಣು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲು ಸುರುಮಾಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಚಿತ್ರ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಳೆಯಲು ಬಯಸಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಸೋಮರ್‌ಫೆಲ್ಡ್ ಅವರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಸುರುಮಾಡಿದೆ. ನನ್ನ ಈ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದವರು ಅವರೇ. ಅವರಿಂದಲೇ ನಾನು ಆ ಟರ್ಮಿನಲ್ಲಿ ಅಣುವಿನ ಕುರಿತಾದ ಹೊಸ ಹಾಗೂ ಆಳವಾದ ಅರಿವು ಹೇಗೆ ರೋಂಟ್ಜೆನ್, ಪ್ಲಾಂಕ್, ರೂಥರ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಮತ್ತು ಬೋರ‍್ಹ್‌ರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಲಿತದ್ದು. ಡೇನ್ ನೀಲ್ಸ್ ಬೋರ‍್ಹ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಮನ್ ಲಾರ್ಡ್ ಲೂಥರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅಣುವನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ರೂಪದ ಸೌರವ್ಯೂಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಧಾತುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೋರ‍್ಹ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಚಲನ ವರ್ತುಲಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾನು ಕಲಿತೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದಿನ್ನೂ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕೊನೆಯ ಸಂಗತಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸೆಳೆಯಿತು. ಬೋರ‍್ಹ್‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯ ಮ್ಯೂನಿಕ್ ಸೆಮಿನಾರಿನಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿಯೂ ಭಾವಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೋಮರ್‌ಫೆಲ್ಡ್ ನನ್ನನ್ನು ೧೯೨೧ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜತೆ ಗೋಟಿಂಗೆನ್‌ಗೆ ಬೋರ‍್ಹ್ ತನ್ನ ಅಣುಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಲಿದ್ದ ಭಾಷಣಮಾಲಿಕೆ ಕೇಳಲು ಬರಹೇಳಿದಾಗ ನನಗದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೀವು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮುಂದೆ ಯಾವತ್ತೂ ಬೋರ‍್ಹ್ ಉತ್ಸವವೆಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಭಾಷಣಮಾಲಿಕೆ ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ನನ್ನ ಭಾವೀ ಧೊರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು.
ಮೊತ್ತ ಮೊದಲನೇದಾಗಿ, ಬೋರ‍್ಹ್ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾದ್ದು, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಜತೆ ಸೆಣಸಾಡಿದ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೊಬ್ಬನಿಗಿಂತಲೂ ಜಾಸ್ತಿ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿತುಕೊಂಡಂಥ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನ ವಿಚಾರಗಳ ಶಕ್ತಿ. ಎರಡನೇದಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೋರ‍್ಹ್ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಾನು ಈ ಮೊದಲೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಂಥ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಿದ್ದುವು. ಈ ವಿಷಯಗಳು ರ‍್ಹೋನ್ ಮತ್ತು ಹೈನ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ್ನಡೆ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಝಟಾಪಟಿಗೆ ಒಳಗಾದುವು.
ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವೊಂದನ್ನು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದುವು. ಮೊದಲನೇದಾಗಿ, ಅಣು ರಚನೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ಜರ್ಮನೋ, ಡೇನಿಷೋ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷೋ ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಅಪ್ರಸ್ತುತ. ನಾನು ಇನ್ನೊಂದನ್ನೂ ಅರಿತೆ, ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು: ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸರಿ ಯಾವುದು ತಪ್ಪು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಮಾನವೊಂದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಲುಪಬಹುದು. ಅದು ನಂಬಿಕೆಯ ಅಥವಾ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿಯ ಅಥವಾ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ; ಬದಲು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಳ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸರಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಸರಳ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಲಿ ಕುಲವಾಗಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಅಥವಾ ನೀವು ಬಯಸುವುದಾದರೆ, ದೇವರು, ಮನುಷ್ಯನಂತೂ ಅಲ್ಲ.
ಈ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ ನಾನು ಮ್ಯೂನಿಕ್‌ಗೆ ಮರಳಿದೆ ಹಾಗೂ ಸೋಮರ್‌ಫೆಲ್ಡ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಆಣ್ವಿಕ ರಚನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನನ್ನದೇ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡೆ. ನನ್ನ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ನಾನು ಕೋಪೆನ್‌ಹೇಗನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದೆ, ೧೯೨೪ರ ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ, ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್ ಸಹಾಯಧನದೊಂದಿಗೆ, ಬೋರ‍್ಹ್ ಜತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟಗಳಿಂದ ಬಂದಂಥ ಯುವಜನರದೊಂದು ವರ್ತುಲ ಸೇರಿದೆ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಅಮೇರಿಕನ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್, ನೋರ್ವೇಜಿಯನ್, ಡಚ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀ-ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಎಂದರೆ ಬೋರ‍್ಹ್‌ನ ಅಣುಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರಿವಾರದವರ ತರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು, ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಆಟೋಟಗಳಲ್ಲಿ. ಭೌತ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಈ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಯೋಚನಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ಕೂಡಿಬಂತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪರಭಾಷಾ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾತಾಡುವಿಕೆ, ಬೇರೆ ಜೀವನಕ್ರಮಗಳ ಜತೆಗೇ, ವಿದೇಶೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಠಿಣವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಸಮನಾದ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಭಿನ್ನತೆ ಎಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಎನ್ನುವುದು ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗತೊಡಗಿತು. ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವೈಚಾರಿಕ ಭಿನ್ನತೆ ಆತಂಕದ ವಿಷಯವಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಂತ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ನನಗೆ ಅನಿಸಿತು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ೧೯೨೫ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರ ಗುಂಪಿನೆದುರು ನನ್ನ ಕೆಲಸದ ಕುರಿತು ಮಾತಾಡಿದೆ, ರಶಿಯನ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಕಪಿಟ್ಝಾನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕುಶಾಗ್ರಮತಿಯಾದ ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಿದ್ದ, ಅವನಿಗಿನ್ನೂ ಇಪ್ಪತ್ಮೂರರ ವಯಾಸ್ಸೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಣ್ವಿಕ ಕೋಶಗಳ ಕುರಿತು ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ತತ್ವವೊಂದನ್ನು ರಚನೆ ಮಾಡಿದ. ಅವನ ಹೆಸರು ಡಿರಾಕ್ ಎಂದಾಗಿತ್ತು. ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ನೈಪುಣ್ಯವಿತ್ತು. ಅವನ ಚಿಂತನಾ ವಿಧಾನಗಳು ನನಗಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದುವು. ನಮಗೆ ಗೋಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅವನ ಗಣಿತ ವಿಧಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಕ್ಷಣವೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೂ ಆಗಿದ್ದುವು. ಆದರೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಬೋರ್ನ್, ಜೋರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ನಾನು ಮುಟ್ಟಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೇ ಮುಟ್ಟಿದ, ಅಂತೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಮರು ನಿಶ್ಚಯ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಷ್ಟೊಂದು ಚೆಲುವಾಗಿ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದುವು ಎನ್ನುವುದು ವಿಜ್ಞಾನದ ‘ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ’ಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಭಾಷೆ, ವರ್ಣ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸ ನಿರಪೇಕ್ಷತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸಿತು.
ಕೋಪೆನ್‌ಹೇಗನ್ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ನಂತೆ, ಗೋಟಿಂಗೆನ್ ಕೂಡಾ ಅಣುವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿವಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯ ಫ್ರಾಂಕ್, ಬೊರ್ನ್ ಮತ್ತು ಪೋಹ್ಲ್‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೆಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಅಣುಬಾಂಬಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿರಬಹುದಾದ ಓಪೆನ್‌ಹೈಮರ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕೆಟ್ಟ್, ಹಾಗೂ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಟಿಂಗೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಫರ್ಮಿ ಮುಂತಾದವರಿಂದ.
ನಾನೀ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡುದು ವಿಜ್ಞಾನಸಮುದಾಯದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುಣದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ನಿಜ, ಬೇರೆ ಹಲವಾರು ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಹೀಗೇ ಇದ್ದುದು ಮತ್ತು ಈ ಅಣು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪರಿವಾರ ಯಾವ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಅಸಾಧಾರಣ ಎನ್ನುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಮಾನ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ’ವಿದ್ವಜ್ಜನರ’ (Savants) ಅನೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟೀಯ ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಹೆಸರಿಸಬಲ್ಲೆ.
ಬಹುಶಃ ನಾನು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕೂಟವನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಬೇಕು, ಈ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಉಲ್ಲೇಖ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಲೈಬ್ನಿಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಈ ವರ್ಷ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನೂ ಸಹಾ. ಈ ಯುಗದ ಕುರಿತು ಡಿಲ್ತಿ ನೀಡುವ ವಿವರಣೆಯ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನಿಲ್ಲಿ ಉದ್ಧರಿಸ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ:
ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು; ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಈ ಹೊಸ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಧಾರೆಯೆರೆದವರು. ಅವರು ಹೊಸತೊಂದು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ವರ್ಗವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದರು ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಆ ಕುರಿತು ಸ್ವಯಂಪ್ರಜ್ಞೆಯಿತ್ತು, ಸರಿಸುಮಾರು ರಿನೇಸೆನ್ಸ್ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವತಾ ವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಅಂಥದೊಂದು ವರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಹಾಗೆಯೇ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ತಿಳಿವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಮಾಡಿದುವು ಹಾಗೂ ಅವು ವಿಶ್ವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾಧನಗಳಾದುವು. ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಗಸೆಂಡಿ, ಮಾರ್ಸೆನ್ನ್ ಮತ್ತು ಹಾಬ್ಸ್ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಜನರ ಜತೆ ಬೆರೆಯದ ಗರ್ವಿ ದೆಕಾರ್ತ್ ಕೂಡಾ ಅವರ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇದ್ದ. ಅವನ ಇರವು ಹಾಬ್ಸ್‌ನ ಮೇಲೆ, ನಂತರ ಲೈಬ್ನಿಟ್ಸ್‌ನ ಮೇಲೆಯೂ, ಮರೆಯಲಾಗದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು; ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಜೀವನ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟುದು ಅಲ್ಲಿಯೇ. ನಂತರ ಲಂಡನ್ ಇನ್ನೊಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.
ಇದರಿಂದ ಏನು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆಂದರೆ, ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಡೆದುದು ಹೀಗೆಯೇ ಮತ್ತು ಈ ಋಷಿ ಗಣರಾಜ್ಯ (Republic of Sages)ಯುರೋಪಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಅಂಥದೊಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ತುಲಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರುವುದು ಒಬ್ಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದೇ ಜನರ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ತಾನೊಬ್ಬನೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ವಿಷಯ ಸ್ವಯಂವೇದ್ಯ ಎಂದು ಲಾಗಾಯ್ತಿನಿಂದಲೂ ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನ ಕ್ಷಿತಿಜವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಅವನ ಸ್ವಂತ ದೇಶದ ಉತ್ತಮ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಪ್ರೀತ್ಯಾದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಋಣಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
-II-
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಯಾಕೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಹದಾಯಿತ್ವ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ನೈಜ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ದ್ವೇಷವನ್ನೂ ಯುದ್ಧವನ್ನೂ ತಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಏನೂ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಾನು ಮಾತಾಡಬೇಕಿದೆ.
ಮೊದಲನೇದಾಗಿ, ಒತ್ತಿ ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದು, ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಷ್ಟೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲೂ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರವೇ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು. ರಾಜಕೀಯವಾದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದು. ರಾಜಕೀಯವು ಜನರ ಮಹಾಕೂಟಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಜನರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪಂಗಡಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಹೋರಾಟವನ್ನು. ವಿವಾದಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ-ಎಂದರೆ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ, ಉದ್ವೇಗವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಭಾವದಲ್ಲಿ-ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವರನ್ನು ಈ ಶಕ್ತಿಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ದಮನಿಸಿವೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಎಂದೂ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ್ದು, ಮತ್ತು ಇದು ಅರ್ಥವಾಗುವಂಥದೇ. ಆದರೆ ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಇನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಗುಂಪಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ತನ್ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಅವನದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ. ಹೀಗೆ, ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಖಾಸಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಕ್ರಿಯೆ ಆತ ಬಯಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಆತ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆತನದೇ ಮನಃಸ್ಸಾಕ್ಷಿಗನುಸಾರ, ಉದ್ದೇಶವೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯದೋ ಕೆಟ್ಟುದೋ ಎನ್ನುವುದನ್ನು. ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಣ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನೀಗಲಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಜನರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಬೇಕೋ, ಅಥವಾ ಸಮಾನ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಯಾವ ಮಿತ್ರರ ಜತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಬೇಕೋ ಎನ್ನುವ ನೋವಿನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅವನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವವನು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒತ್ತಾಯಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಿಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಓಗೊಡಬಲ್ಲ, ಅದೂ ತನ್ನ ಮನಃಸ್ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು. ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮಾರಕ ಆಯುಧಗಳ ತಯಾರಿಗೆ ಎಡೆಗೊಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತ, ಅತನಿಗೆ ಈ ನಿರ್ಣಯ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಈ ದ್ವಂದ್ವ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಒಂದೆಡೆ ತನ್ನದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಳಸ ಬಯಸುವ, ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಬಲವರ್ಧನೆ ಆಶಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೋರಿಕೆಗಳು, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ವಿಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ನಿಷ್ಠೆ-ಈ ವೃತ್ತಿನಿಷ್ಠೆ ಅವನನ್ನು ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರ ಜತೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧ ಕಳೆದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಭಾವಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂದರೆ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು ಪರದೇಶಗಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದಿತ್ತು, ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಶದ ನೀತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದಿತ್ತು. ಇದು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು, ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಂತೂ ಹೇಗಿತ್ತೆಂದರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮತ್ತು ಅವರದೇ ಸರಕಾರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿರಸಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ. ತಮ್ಮ ಸರಕಾರಗಳ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆಯೂ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಳವಾದ ಸಂಶಯದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದುವು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮ ತಮ್ಮದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅನೈತಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧದೆದುರು ಅದೃಷ್ಟಕರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದೀತು, ಆದರೆ ಅದು ಜನಕೂಟ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉದ್ಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧವೇ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈರತ್ವದ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿ ಅಲೆಯೊಂದರ ಮೂಲವಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಜಾಗ್ರತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂಥ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲೂ ಇದ್ದುವು, ಪ್ರಚಲಿತ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರೂಢಮೂಲ ವಿಶ್ವಾಸಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕ್ಷಮಾಗುಣವನ್ನೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಾಗ. ಒಬ್ಬ ಗೆಲೀಲಿಯೋ ಅಥವಾ ಜಿಯಾರ್ಡಿನೋ ಬ್ರೂನೋ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ಈವತ್ತು ಈ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ವಹಿಸಿವೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನರ ವಿಧಿಯನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಲ್ಲವು.
ಇದು ನನ್ನನ್ನೀಗ ಬದುಕಿನ ಭೀಕರವಾದೊಂದು ಮಗ್ಗುಲಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರೆವು. ಕಳೆದೊಂದು ದಶಕದಿಂದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂಥ ಹಾಗೂ ನಾವು ಊಹಿಸಲೂ ಆರದ ವಿನಾಶದತ್ತ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಯ್ಯಬಹುದಾದಂಥ ಹೊಸ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆಯಷ್ಟೇ ನಾನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುತ್ತಿವೆ, ಈ ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜೀವ ನಾಶಪಡಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವೇ ಆದರೂ. ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಾ ನಾವು ಆನುವಂಶಿಕತೆಯ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಬುಮೆನ್ ಜೀವಾಣು ಕೋಶಗಳ (albumen molecules) ರಾಸಾಯನಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೇವೆ; ಇದರಿಂದ ರೋಗ ರುಜಿನುಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೀನವೆಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಜೈವಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಯಾವುದೋ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೊನೇದಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯರ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು, ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರ ಭಯಂಕರ ಮಾನಸಿಕ ವೈಕಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಮನುಕುಲದ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾವು ಮನುಷ್ಯರ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪಂಗಡಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಬಹುದಾದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಸೀಮೆಯ ಪ್ರದೇಶವೊಂದನ್ನು ತಲಪುತ್ತಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ತನಕ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪತ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿಯೂ ಮುಂಬರುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಬೆದರಿಸಬಹುದಾದ ಭೀಕರ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಮನಗಾಣದೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಅನಾಹುತಗಳತ್ತ ಜನರ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವುದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕರ್ತವ್ಯ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೇದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ಮನುಕುಲ ಈ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಒಟ್ಟಾಗಬೇಕು. ನಿಜ, ಹೇಳುವಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದು, ಆದರೆ ಇದು ನಾವು ಪಾರಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ.
ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ತನ್ನದೇ ಮನಃಸ್ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಅನುಸಾರ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಗುರಿ ಸಾಧುವೋ ಅಲ್ಲವೋ, ಅಥವಾ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆ ಕೆಟ್ಟುದು, ಎಂದು ಕೂಡಾ ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇಡೀ ಜನಸಮೂಹಗಳು, ಅವರ ಜತೆ ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕಾರವಹಿಸಿರುವವರು, ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಂಥವರಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು, ಶಿಲ್ಲರ್ (Schiller) ಈ ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ:
“ಯಾವತ್ತೂ ಕುರುಡಾದವನ ಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಸುರಿಯುವವರಿಗೆ ದುಃಖ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟದ್ದು, ಅದು ಆತನಿಗೆ ಯಾವ ಬೆಳಕನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನೆಲವನ್ನೂ ನಗರವನ್ನೂ ಉರಿಸಿ ಕರಕಲಾಗಿಸಬಹುದು.”
ವಿಜ್ಞಾನ ನಿಜಕ್ಕೂ ಜನಾಂಗಗಳ ನಡುವೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಬಲ್ಲುದೇ, ಅಂಥದೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಅದು ಎದುರಿಸಿದಾಗ? ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅದಕ್ಕಿದೆ, ಇದು ವರೆಗೂ ಮನುಷ್ಯನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಜಾಸ್ತಿ; ಆದರೆ ಈ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಬಳಸದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ತಮಂಧದತ್ತ ಒಯ್ದಾವು.
ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ನೋಡೋಣ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೈವೋಕ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಾಸ್ತವತೆಯಲ್ಲದೆ, ಭೌತಿಕ ಅನುಭವದ ಇನ್ನೊಂದು ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯ ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಅದು ನಾವು ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಭವಿಸುವ ‘ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ’ ವಾಸ್ತವತೆ. ಆದರೆ ಈ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಡೆಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲೂ ವಿಚಾರದ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಧಾನಗಳು ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿದುವು. ಪ್ರಕೃತಿಯೆನ್ನುವುದು ಕಾರ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಗನುಸಾರ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮೂಡಿದಂಥದು. ಇದರ ಹೊರಗೆ ಚೈತನ್ಯದ ಜಗತ್ತೊಂದು ಇತ್ತು, ಹೊರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ದರ್ಪಣದಂತೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ವಾಸ್ತವತೆ ಅದು. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಸ್ತವತೆಯೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಾಸ್ತವತೆಗಿಂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಅದೊಂದು ದೈವಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧೀಕರಿಸಿತ್ತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕಾರ್ಯ ದೃಢವಾದ ಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಜೀವನೋದ್ದೇಶದ ಕುರಿತು ಚೂರೂ ಸಂದೇಹ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಲೋಕವೆನ್ನುವುದು ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನಂತವಾಗಿ ಇತ್ತು, ಅದು ಒಂದು ತರದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಿತ್ತು, ಅಥವಾ ತನ್ನ ಅನಂತತೆಯ ಕಾರಣ ದೈವಿಕತೆಗೆ ಒಂದು ಸಂಕೇತವೆನಿಸಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಈ ದೃಷ್ಟಿ ಕೂಡಾ ನಮ್ಮ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬುಡಮೇಲಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಮೂರ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಮ್ಮ ಜಗದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸರಿದಂತೆ ಮೂಲಭೂತ ವೈಚಾರಿಕ ಧೋರಣೆಗಳು ತಮ್ಮ ಇದಮಿತ್ಥ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುವು. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಕೂಡಾ ಅನುಭವದ ವಿಷಯಗಳಾದುವು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡುವು. ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಾವಿಂದು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ: ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾದ ನಮ್ಮ ಅರಿವು ಯಾವುದೇ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ (cognition­­) ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಂಥದೊಂದು ಅಡಿಗಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಬದಲು ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಿಕೆಯೂ, ಮಾತಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಳೆಯಲಾರದ ಒಂದು ಆಳದ ಮೇಲೆ ತೂಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
ವಿಜ್ಞಾನದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಮನುಷ್ಯ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾದ ಬೆಲೆಯಂದಾಜಿಗೆ ಸರಿದೂಗುತ್ತದೆ, ಈಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆಯಂದಾಜು ಇದು, ಹಾಗೂ ಇದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂದೇಹವಾದೀ ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ್ದು; ಇದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಯಾಕಾದರೂ? (‘for what purpose’) ಎನ್ನುವ ಹತಾಶೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅವಿಶ್ವಾಸದ ಧೋರಣೆ ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ನಾವು ’ಶೂನ್ಯವಾದ’ (Nihilism) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಇದನ್ನೇ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಜೀವನ ಬಹುಶಃ ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾಗಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಕನಿಷ್ಠ ನಮ್ಮ ಮಾತು ನಡೆಯದ ಆದರೆ ನಾವು ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾದ ಸಾಹಸವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ನಾವು ಲೋಕದ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಅಹಿತವಾದ ರೀತಿಯೆಂದರೆ, ವಿ. ವೈಟ್ಸೇಕರ್ (v. Weizsäcker) ಈಚೆಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಭ್ರಮಾತ್ಮಕ ಶೂನ್ಯವಾದ (illusionary nihilism). ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಂಚನೆಯಿಂದ ವೇಷ ಮರೆಸಿದ ಶೂನ್ಯವಾದ ಅದು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೂನ್ಯವಾದೀ ಧೋರಣೆಯ ಸ್ವಭಾವವೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಬಲ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಗಟ್ಟಿಯಾದೊಂದು ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದು. ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಭ್ರಮೆ ಯಾವುದು ನಿಜ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಸಹಜ ಸ್ಪಂದನ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅದು ದಿಕ್ಕುಗತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ; ಆಗ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಯ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಭಾರೀ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂಥ ಗುರಿವಿರುದ್ಧವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ಭಾರೀ ವಿನಾಶವನ್ನು ತರಬಹುದು. ಜನರು ಹಲವೊಮ್ಮೆ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಎಷ್ಟು ಕುರುಡಾಗಿರುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಅವರು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅಸಡ್ಡೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಭುಜ ಕುಲುಕಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ನಾನಂದೆ, ಜನರಲ್ಲಿನ ಈ ಧೋರಣೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೂಡಾ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿ ವಿಶ್ವಾಸಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ನಾನು ಕಾತರನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದೇ ಸತ್ಯ. ಜಗತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಆಶಾವಾದಿ ನಿಲುವಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸದ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥವಾದ ವಾದವಾಗಿದೆ.
ಯಾಕೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ ’ಆಕಾಶಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೂಗಿರುವುದು’ ಎಂದು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಆ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಅಷ್ಟೇ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ, ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಸ್ಫಟಿಕಸ್ಪಷ್ಟ ತಿಳಿವನ್ನು ನಾವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಜ್ಞಾನ ಎಷ್ಟು ಪಾರದರ್ಶಕ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಎಂದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜನಕೂಟಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮುಂದಿನ ಸಕಲ ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಿಕೆಯ ಸಂಶಯಾತೀತ ಮೂಲವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಾವು ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತೇವೆನ್ನುವುದೇನೋ ನಿಜ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಳೆಯೂ ತಗಲಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವುದು ಸರಿ ಯಾವುದು ತಪ್ಪು ಎನ್ನುವುದರ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವೊಂದು ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಭರವಸೆ ನಮಗಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಣಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ವಿಶ್ವಾಸ, ವರ್ಣ ಅಥವಾ ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರದು, ಬದಲು ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಆ ನಿರ್ಣಯ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿರಂತರವಾದ ಮಾರ್ಪಾಟನ್ನು, ಎಂದರೆ ಭ್ರಮೆಗಳ ಹಾಗೂ ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ವಿಚಾರಗುಚ್ಛ ಭ್ರಮೆಗಳ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೊಯ್ಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಚಾರಗುಚ್ಛದ ಜತೆ ನಡೆಸುವ ಹೋರಾಟವನ್ನು, ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ, ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ಒಂದು ’ಸರಿ ತಪ್ಪು’ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಆಸೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ, ಅದೇ ಕೊನೆಗೂ ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವುದು. ವಿಜ್ಞಾನದ ತಿರುಳು ರೂಪಿತವಾಗಿರುವುದು, ನನಗನಿಸುವಂತೆ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಲಾಭಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗದಿರುವ ಶುದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ರಹಸ್ಯ ಸಾಮರಸ್ಯಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಾಂಗ ವಿಚಾರ ಕಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಶಾಖೆಗಳು ಅವು. ಎಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾರೆವೋ ಅಂಥ ಅತಿ ಒಳಗಿನ ವರ್ತುಲವನ್ನು, ಮನುಷ್ಯರ ಆಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಶುದ್ಧ ಸತ್ಯದ ಸಾಕಾರವನ್ನು, ಮನುಕುಲ ಈವತ್ತು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಬಹುಜನ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಈ ಸತ್ಯದ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ, ಆದ ಕಾರಣ ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಇದು ಪ್ರಭಾವಿಸಲಾರದು ಎಂದು ನೀವು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಬಹುಜನ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶ ಇದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ದ್ವಾರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿಲ್ಲವಾದರೂ ದ್ವಾರದ ಆಚೆ ವಂಚನೆಯಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇಂದಿನ ಜನ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಮಗಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ-ನಿರ್ಣಯಗಳು ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಈ ’ಕೇಂದ್ರ’ವನ್ನು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ’ಚೈತನ್ಯ’ ಎಂದೋ, ’ದೇವರು’ ಎಂದೋ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅಥವಾ ಉಪಮೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅಥವಾ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹಲವು ದಾರಿಗಳು, ಈವತ್ತೂ ಕೂಡ, ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಬಹುಶಃ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸರ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಜನ ಈ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಕಾಣದಿರಲು ಇದುವೇ ಕಾರಣ ಇದ್ದೀತು. ಆದರೆ ಅದು ಎಂದೂ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಇಂದೂ ಇದೆ, ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಲೋಕರಚನೆ ಅದರ ಮೇಲೇ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಲೋಕರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಅದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮರೆಮಾಚದ ಜನರ ದ್ರಷ್ಟಾರತನ ಬೇಕು.
ವಿಜ್ಞಾನ ಜನಾಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನು ತರಬಲ್ಲುದು. ಅದು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದು ರೋಗಿಷ್ಟರಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಬಲ್ಲುದು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಲ್ಲ, ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಲ್ಲ ’ಕೇಂದ್ರ’ದ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಬಲ್ಲುದು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಜಗತ್ತು ಸುಂದರ ಎನ್ನುವ ಸರಳ ಸತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ. ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವ ನೀಡುವುದು ಅಹಂಕಾರದಂತೆ ತೋರಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ನೆನಪು ಮಾಡಲೇ, ಜೀವನದ ಹಲವು ಬಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಹಿಂದಣ ಯುಗಗಳ ಕುರಿತು ಅಸೂಯೆ ಪಡಬಹುದಾದರೂ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಾಲ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಎರಡನೆಯದಲ್ಲ.
ಏನೇ ಆದರೂ, ಮುಂದಿನ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ತನಕ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಮನುಕುಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದೀತು. ಈ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆವ ಹೋರಾಟ ನೆರಳು ಕವಿಸಿದರೂ ಅದು ಕೊನೆಗೂ ವಿಜಯ ಗಳಿಸೀತು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ವರ್ಣಗಳ ಜನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸೀತು. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಜನ ಸುಖವಾಗಿದ್ದಾರು, ಅವರು ಹೊಸ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಶೋಧಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅವರು ಕೃತಜ್ಞರಾದಾರು.
ನೀವಿಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು ನಿಮ್ಮ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಜನಗಳ ನಡುವಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತಾರುಣ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಜನರನ್ನು, ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಮಾರ್ಗ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೆಲಸದಿಂದ ಗಂಭೀರವೂ ಭ್ರಷ್ಟಾತೀತವೂ ಆದ ಚಿಂತನಾವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿರಿ, ಅದನ್ನು ಪಸರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರಿ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದಲ್ಲದೆ ಯಾವ ತಿಳುವಳಿಕೆಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಚೆಗಿನ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾದ, ಆದರೆ ಮಾತಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾದ, ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿರಿ.

Advertisements

ನಿಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಿರಿ

Filed under ಸಾಹಿತ್ಯ

ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s